Klima Soğutmuyor, Sadece Fan Çalışıyor: Çözüm

Klima Soğutmuyor Sadece Fan Çalışıyor: Ana Sebepleri

Arabanın kliması sadece fan çalışıyor görüntüsü verir ama hava soğutmuyorsa, öncelikle sistemi anlamak lazım. Modern oto klimaları fan motoruyla soğutmuyor—soğutkan gazı ve kompresör soğutma işini yapıyor. Fan sadece kondenserde soğutulmuş gazı arabanın içine yönlendiriyor. Yani fan çalışıp soğutma olmaması, soğutkan sisteminizin arızalı olduğu anlamına geliyor.

Klima soğutmuyor fan çalışıyor denildiğinde karşılaşılan en yaygın 5 sebep vardır: soğutkan kaçağı, kompresör hatası, kondenser tıkanıklığı, genleşme valfi problemi ve elektrik kontrol devresi arızası. Bunlardan hangisi olduğunu anlamak için basit testler yapabilir veya bir uzmanından yardım isteyebilirsiniz.

• Soğutkan seviyesi düşük (kısa veya uzun vadeli kaçak)
• Kompresör elektrik kontağını çekmediği için çalışmıyor
• Soğutkan gazı vardır ancak sistem yüksek basınçta kilitlenir
• Expansion valfi donup işlemez hale gelmişse
• Kondenser radyatörü tamamen tıkanıysa

Soğutkan Kaçağı: En Sık Karşılaşılan Neden

Araçlarda klima soğutmuyor sadece fan çalışıyor şikayetinin %60'ı soğutkan kaçağından kaynaklanır. Soğutkan, basınçlı bir sistem içinde sirkülasyon yapıyor. Hortumlarda, kompresörde, genleşme valfinde veya kondenserde çatlaklarsa gazı kaçmaya başlıyor. Kaçak küçük ise birkaç ay boyunca hiç fark etmeyebilir, ama sistem ne kadar soğutkan kaybederse, o kadar işlemez.

Soğutkan kaçağını tespit etmek için özel boyalı soğutkan taşıyıcısı (trazör) kullanılır. Ultraviolet ışıkla kaçak noktası görülür. Eğer arabada sadece soğutkan kaçağı varsa—kompresör ve diğer parçalar iyi—maliyet ucuzdur. Kaçak yeri onarılır, sistem boşaltılır ve yeniden doldurulur. Ancak hangi parçada kaçak olursa olsun, o parça değiştirilmesi gerekir.

• Klima borusunda çatlak veya delinmişlik
• Hortumlardaki vibrasyon çatlaklarından sızıntı
• Kompresör kapaklarından sızıntı
• Kondenser radyatörü korozyon nedeniyle açılmışsa
• Expansion valfi tıpası artık çalışmıyorsa

Kaçakla İlgili Hızlı Test

Araç statüyken kompresör kapalı durumdadır. Motor çalışmasını sağlayıp klimayı maksimuma getirin. 30 saniye içinde soğuklaşmıyor ise, sistem doldurulmuş ama kaçağa sahip demektir. Motor kapalıyken düşük basınç tarafında (motor yanında) hortumlara dokununca çok soğuk hissedilmelidir. Ilık ise soğutkan seviyesi çok düşüktür.

Kompresör Neden Çalışmıyor

Soğutkan gazını pompalaması gereken kompresör, klima soğutmuyor fan çalışıyor senaryosunun ikinci en yaygın sebebidir. Kompresör kapalı kalmışsa, fan motorunun tek başına soğutması mümkün değildir. Kompresör neden çalışmıyor diye sorduğunuzda, elektrik kontağını çekmediyse cevap belli olur.

Oto klimalarında kompresör elektromanyetik bir clutch (kavrama) sayesinde çalışır veya kapanır. Kullanıcı klima düğmesine basınca, kontrol sistemi basınç sensörlerine bakar. Eğer sistem basıncı çok yüksek veya çok düşük ise, kompresör clutchı devre dışı bırakılır ve fan sadece çalışmaya devam eder. Bu, sistemi korumanın bir yoludur. Ancak kompresör kalıcı olarak çekilirse, soğutma durur.

• Kompresör elektrik konnektörü gevşemişse veya korozyona uğramışsa
• Sistem basıncı uyarı limitini aşmış ve kompresör kilitleninmişse
• Kompresör mekanik olarak kilitlenmişse (iç hasar)
• Klima kumanda modülü arızalıysa veya yazılım güncellemesi gerekiyorsa
• Kapasite sensörü veya basınç sensörü hatalı sinyal veriyorsa

Kompresör Clutch Kontrolü

Kompresör clutchunu kontrol etmek basittir: motor çalışınken ön taraftaki kompresörün kayış pulluğuna (kasnak) bakın. Clutch aktifse, pullu merkezdeki metal disk hızla döner. Clutch kapalıysa, disk hareketsizdir. Eğer clutch dönmüyor ama fan çalışıyor, kompresör çekilmiş demektir. Bunun sebebi elektrik kontağı, basınç sorunu veya kontrol modülü arızası olabilir.

Kondenser Tıkanıklığı ve Radyatör Sorunları

Yazın sıcak yollarda ya da toz ortamında çalışan araçlarda kondenser radyatörü, toza ve pisliğe maruz kalır. Kondenser, soğutkan gazını sıvıya çeviren ısı değiştiricisidir. Eğer kanatları tıkansızsa, hava geçmez ve sistem yeterli soğutma sağlayamaz. Sonuç: klima soğutmuyor sadece fan çalışıyor görüntüsü.

Kondenser tıkanıklığı görünüşte basit ancak yaygındır. Motor kapısını açıp ön panjele bakın—motor radyatörü ve klima kondenseri yan yanedir. İkisinde de pis, toz ve insekt kalıntıları görülüyorsa, su basıncıyla temizlemek gerekir. Eğer kondenser ısı kaybetmiyorsa sistem sıcak kalır ve kompresör kilitleniyor olabilir.

• Kondenser kanatlarında çok fazla toz ve kirli birikme
• Насекомелер ve ağ yapısı kondenser kanallarını tıkaması
• Ön paneldeki hava hızlandırıcı defektörü eksik veya bozuksa
• Özel şartlarda (kum fırtınası, yapı işleri) kondenser tamamıyla tıkanmışsa
• Kondenser boru sisteminde kalklaşma veya korozyon varsa

Expansion Valfi (Genleşme Valfi) Donup Açılmıyorsa

Klima soğutmuyor sadece fan çalışıyor probleminin daha nadirşık ama önemli sebebi expansion valfi arızasıdır. Bu küçük cihaz, yüksek basınçtaki soğutkan sıvısını, buharlaştırıcıya girebilecek şekilde düzenler. Eğer bu valfi donup kapalı kalırsa, soğutkan evaparatöre giremez ve sistem çalışmaz.

Expansion valfi donması, genellikle sisteme su bulunmuş olmasıyla ilişkilidir. Soğutkan gazı toptan değiştirilirse, eski sistem içindeki nem de çıkarılmalıdır. Kurulayan (drying) işlemi yapılmamışsa, su buharıyla karışan soğutkan, valfi dondurup donması neden olur. Valfi açıp çalışmasını sağlamak için sistem çeşitli işlemlerden geçer.

• Expansion valfi içinde kristal oluşması (donma)
• Valfi yönetmeyen elektrik sinyali (Expansion valve elektronik arızası)
• Genleşme valfi filtresi tıkanmışsa (drier filtreyi de içerir)
• Yanlış tür soğutkan doldurulmuşsa ve sistem uyumsuz hale gelmişse

Drier Filtresinin Önemi

Expansion valfi donmaması için drier (kurutucu) filtresi kritiktir. Bu filtre, sistemdeki nemi tutar. Eğer drier eski veya zamanında değiştirilmemişse, su içerideki genleşme valfine kaçabilir ve donup açılmaz kalır. Klima servisi yaparken drier mutlaka yenilenmeli. Aksi halde birkaç ay sonra tekrar aynı sorun ortaya çıkabilir.

Sorun Teşhis ve Çözüm Adımları

Klima soğutmuyor sadece fan çalışıyor dediğinizde, adım adım gitmek gerekir. İlk adım basit bir vizüel kontroldür: motoru açıp kompresör clutchunun dönüp dönmediğini kontrol edin. Dönüyorsa, soğutkan seviyesi yeterli ve sistem basıncı normaldir. Dönmüyorsa, basınç sensörüne veya elektrik kontağına bakılması lazım.

İkinci adım, sistem basınçlarını ölçmektir. Özel klima manifold göstergesi kullanılır—düşük basınç ve yüksek basınç hortumlarına bağlanır. Normal çalışan bir sistemde düşük basınç 150-200 kPa, yüksek basınç 1200-1500 kPa civarında olmalıdır. Eğer her iki basınç da çok düşükse, soğutkan kaçağı var demektir. Yüksek basınç yüksekse, kondenser tıkanıyor veya genleşme valfi donmuş olabilir.

• Schuko (outlet tipi) basınç ölçüm adaptörleriyle sistem testleri yapılır
• Ultraviolet trazör soğutkan ile kaçak bulunur
• Kompresör elektrik voltajı ve akımı ölçülür
• Kondenser görsel olarak temizlik durumu kontrol edilir
• Evaparatör basıncı ve soğutma testiyle son kontrol yapılır

Sonuç

Klima soğutmuyor sadece fan çalışıyor dendiğinde, panik yapmaya gerek yoktur. 12 yıllık tecrübemle bildiririm ki, %90'ı soğutkan kaçağı veya kompresör problemidir ve ikisi de çözülebilir. Önemli olan, teşhisini doğru yapıp parça boşa değiştirmemektir. Eğer kompresör clutchunu dönüyor görüyorsanız, soğutkan seviyesi kontrolü yaptırın. Dönmüyorsa basınç sensörü veya elektrik kontağına bakalım. Herhangi bir belirsizlikte, güvenilir bir klima servisine başvurunuz. Zamanında yapılan müdahale, daha büyük ve pahalı arızaları önler.